Bronstijd West-Friesland

Lees hier hoe West-Friesland 3000 jaar geleden was

Month: augustus 2014

Veldwerk: dag 9

Donderdag, gisteren, was dag 9 van ons veldwerk. Deze dag is er vooral gecoupeerd in de noordelijke putten. Couperen is het maken van verticale doorsneden van de verkleuringen, de sporen, die we zien in het vlak van de put. Uit die doorsneden hebben we geleerd dat de meeste bronstijd sloten in het noordelijke deel van het terrein erg ondiep zijn. Maar een aantal sloten blijken een stuk dieper te zijn geweest; sommige sloten zijn wel meer dan een meter diep geweest. En dan te denken dat ze drie duizend jaar geleden door de klei zijn gegraven met een houten of benen schep. Wat een klus moet dat geweest zijn!

IMG-20140828-WA0002

De doorsneden van de sloten zijn ook belangrijk voor het begrijpen en verbeteren van de elektrische weerstandsmeter. Dit apparaat is vorige week gebruikt door Wouter Verschoof van RAAP. Het is een apparaat dat een elektrisch stroompje door de grond stuurt en de geleiding van de ondergrond meet. Een bronstijd sloot heeft een andere geleiding dan de grond er omheen, bijvoorbeeld omdat deze wat meer organische stof bevat en wat meer water vasthoudt. Als je om de meter een meting zet, zou je misschien de sloten kunnen zien zonder dat je ze opgraaft. Om erachter te komen of dit daadwerkelijk kan, hebben we vorige week delen van het terrein gemeten. We hebben op dezelfde locaties afgelopen dagen enkele putten gegraven om te kijken of de sloten die we daarin zien ook terug te zien zijn in de weerstandsmetingen. Of misschien maar enkele sloten; wellicht alleen de diepere of de hele kleiige. We moeten daarom ook doorsneden door de greppel zetten, om te zien hoe diep ze zijn en wat voor grond erin zit.

IMG-20140828-WA0001

Maar we hebben vandaag niet alleen maar gecoupeerd, er zijn ook luchtfoto’s gemaakt met een drone, zoals op de foto hierboven te zien is. Fred Nederlof van het bedrijf SupR heeft foto’s gemaakt van onze opgraving en de akkers eromheen. De foto’s zijn op grote hoogte gemaakt – misschien kunnen we wel bronstijd sporen zien in de vorm van verkleuringen op de geploegde akkers of verschillen in lengte van gewas (dit is namelijk afhankelijk van bodemomstandigheden waarop het groeit). Als we weer terug zijn in Leiden gaan we de foto’s in detail bestuderen, om te zien of deze techniek gebruikt kan worden om archeologie op te sporen zonder te graven. Hier zullen jullie dus later meer over lezen!

Tijdens dag 7 van het veldwerk, dinsdag, zijn de laatste drie putten aangelegd in het noorden van het perceel. Op basis van de boringen en de 1x1m putjes hadden wij het idee dat dit deel van het perceel nog in goede staat was. Dat bleek inderdaad te kloppen!
De zwarte bronstijd-bewoningslaag was goed te zien, met prachtige ploegsporen eronder. Deze ploegsporen zijn met fotopunten gefotografeerd. Deze meten we in en vervolgens kunnen we met fotogrammetrie één grote foto van de bronstijdakker maken.
Ook zijn er weer een aantal greppels aangetroffen. De vraag is of we deze greppels duidelijk terug gaan zien op het beeld van de weerstandsmetingen, die op deze plek zijn gedaan.

Tijdens dag 8 (vandaag) van het veldwerk stond de open dag centraal. We hadden vandaag van 12.00 tot 17.00 uur de mogelijkheid om langs te komen en te komen kijken bij onze opgraving. Het was met meer dan 200 bezoekers een groot succes, met prachtig mooi weer! Hieronder een korte impressie van de open dag:

Heel veel dank gaat uit naar alle geïnteresseerde bezoekers! Wij vonden het allemaal erg leuk om jullie ons werk te kunnen laten zien, en stellen jullie bezoek en belangstelling zeer op prijs.

Veldwerk: dag 6

Maandag 25 augustus: Vandaag hebben de archeologen hulp gekregen van een mini-kraan. Dat scheelt! Er zijn vijf werkputten aangelegd. Smalle sleuven met een breedte van 1,4 m en een lengte variërend van 20 tot 50 m. De eerste put is aangelegd op de plek waar vorige week het meterputje met bronstijdvondsten is gegraven. Wat bevond zich hier in de ondergrond? De mini-kraan zorgde snel voor duidelijkheid. Het meterputje bleek exact midden in een vondstrijke greppel te zijn gegraven. Een speld in de hooiberg!
De greppel heeft een noordoost-zuidwest oriëntatie, net als enkele andere greppels die in de put werden aangetroffen. Het lijkt een hoofd oriëntatie in de bronstijd van het terrein te zijn geweest. Ook vorig jaar vonden we namelijk op het aangrenzende perceel greppels en ploegsporen in deze oriëntatie.

IMG-20140826-WA0000 IMG-20140826-WA0001

De andere putten leverden allemaal bronstijdsporen op. Voornamelijk greppels, maar ook sporen van staken (hekjes), kuilen en prehistorische ploegsporen werden in enkele putten gevonden. Al met al een spectaculaire dag met veel sporen en enkele vondsten. Ook in delen waar de bodemopbouw niet meer intact was, werden nog sporen aangetroffen.

Vandaag (dinsdag) gaan we in het grid van de weerstandsmeter enkele putten graven. De putten zullen worden aangelegd op locaties waar ‘verdachte greppels’ op de scans te zien waren. Dit zijn hoogstwaarschijnlijk bronstijdgreppels. We zullen het zien, spannend!

Open dag

Altijd al een opgraving willen zien en ben je benieuwd naar wat archeologen zoal doen? Kom dan aanstaande woensdag 27 augustus naar onze open dag!

Woensdag is van 12.00 tot 17.00 uur de mogelijkheid om langs te komen bij onze opgraving in Oosterijk, Enkhuizen. De entree is gratis.
Tijdens deze open dag kan je in gesprek raken met archeologen, bronstijd vondsten bekijken, meedoen aan de rondleiding en een traditioneel West-Fries boottochtje maken naar de site, en de fototentoonstelling bekijken in onze gezellige inloopschuur.

Bekijk hieronder onze flyer voor meer informatie, en hoe je er kunt komen:
flyerfem

Hopelijk tot dan!

Veldwerk: dag 5

Gisteren, vrijdag, was alweer de laatste dag veldwerk van deze week. Helaas hadden we nogal slecht weer, het heeft de hele dag geregend. Maar ook dat hoort bij het leven van de archeoloog: weer of geen weer, het gaat gewoon door!

Daniel schaaft bronstijdspoor op kopie

Daniel troffelt in bronstijdspoor kopie

Halverwege de middag vonden we in het 1x1m putje van studente Jasmijn (op de locatie van een boring waarin een spoor zat) een vondstlaag. Dit is vermoedelijk de bovenvulling van een vondstrijk spoor, zoals een waterput of greppel. In deze vondstlaag troffen we een aantal grote randfragmenten aan van laat bronstijd aardewerk! We kennen al veel late bronstijd aardewerk uit de directe omgeving maar hebben nog geen late bronstijd sporen uit Andijk. Volgende week, als we verder gaan opgraven, wordt dus spannend!

Jasmijn laat eerste bronstijdscherven zien kopie

Ook heeft de elektrische weerstandsmeting de grafheuvel van vorig jaar heel goed in beeld gebracht. Ook zijn in het onderhavig onderzoeksgebied weerstandsmetingen gedaan, en op dit beeld zijn ook bronstijdgreppels zichtbaar. Hier gaan volgende week de proefsleuven overheen zodat we het verder kunnen onderzoeken.

Deze week is er veel werk verricht: de surveys, boringen en de metersputjes zijn in ieder geval klaar. We kijken allemaal uit naar volgende week, als we meer gaan opgraven! Jullie ook?

Luister tussen 11 en 12 vandaag naar Radio Enkhuizen, waar archeoloog en onderzoeker bij het Farmers of the Coast project Patrick Valentijn wat zal vertellen over ons project!

Bekijk hier in minder dan 4 minuten wat wij zoal deze week uitvoeren, en wat de plannen zijn voor volgende week!

Veldwerk: dag 4

Donderdag was de vierde dag van het veldwerk. We hadden gisteren heel mooi weer, bijna geen regen. We hebben veel kunnen afronden. We zijn helemaal klaar met de boringen en het perceel surveyen. In het zuiden hebben we nog een aantal vondsten gevonden: vuursteen en bot. De zichtbaarheid was helaas slecht door het graan.

Morgen gaan we verder met de elektrische weerstandsmetingen, en gaan we nog een aantal 1x1m putjes aanleggen. Misschien laten de putjes zien dat er meer in de bouwvoor zit dan aan het oppervlak zichtbaar was.

IMG-20140822-WA0000

Op de bovenstaande foto is een eerste beeld te zien dat uit de elektrische weerstandsmetingen voortkomt. Dit is mogelijk een grafheuvelgreppel! De weerstandsmetingen zijn gedaan door Wouter Verschoof (RAAP).

Veldwerk: dag 3

Gisteren (woensdag) was de derde dag van het veldwerk. Het weer was relatief goed. Nu en dan lekker zonnig, weinig regen: we zagen de hoosbuien net langs ons heen trekken.

IMG-20140820-WA0000

Vandaag zijn we voor het eerst begonnen met de elektrische weerstandsmeting, zoals op de foto hierboven te zien is. Dit apparaat stuurt een elektrische stroom door de bodem en meet de mate van geleiding. Sporen e.d. beïnvloeden de geleiding en zijn om die reden mogelijk te zien in het beeld dat naar voren komt. We gaan de komende dagen op een aantal plaatsen een strook meten. Vervolgens krijgen we hier een beeld uit, en dit gaan we volgende week met proefsleuven controleren: gaan we de sporen in de sleuven ook zien in de weerstandmetingen?

Ook hebben we vandaag een boorraai gezet over het gehele terrein van noord tot zuid. Dit zijn de lijnen waarop de boringen zullen plaatsvinden. In het noorden is de bodem nog goed intact. We zien de kenmerkende zwarte laag terug (het bronstijd leefoppervlak) met daarboven een veenlaagje. Deze veenlaag is het resultaat van de verdrinking van het landschap tegen het einde van de bronstijd.
Naar het zuiden toe raken we de ‘zwarte laag’ kwijt. De mate van verstoring komt alleen niet overeen met het bestemmingsplan dat we hebben van de ruilverkaveling: zijn ze hier van het plan afgeweken? Is dit op andere plaatsen ook gebeurd? Hoe betrouwbaar is dit plan dan voor archeologen?

IMG-20140820-WA0001

Ten slotte hebben we vandaag nog een aantal 1x1m putjes gegraven in het noorden. Dit hebben we gedaan om het beeld van de boringen te controleren. In een profiel van een meter zie je namelijk net iets meer. Zo kunnen we ook gelijk zien of er in de ploeglaag toch nog vondsten zitten. Bij het surveyen hebben we niks gevonden: hebben we iets gemist? Nee, de bouwvoor in de putjes is ook leeg. De verklaring is simpel: de archeologie is in het noorden niet aangeploegd! In de putjes hebben we al twee bronstijd greppels en ploegsporen! Deze zijn te zien in de 1x1m put op de foto hierboven.

Veldwerk: dag 1 & 2

Ook dit jaar is het weer zo ver: twee weken veldwerk in de zomer! We zijn afgelopen maandag aan de slag gegaan op een perceel ten noorden van Enkhuizen. Hier hebben we vorig jaar al bronstijd sloten, ploegsporen, een huisplattegrond en een grafheuvel gevonden. Het doel van deze veldwerkcampagne in 2014 is om door middel van een combinatie van oude en nieuwe methoden de grenzen van het cultuurlandschap in kaart te brengen, zonder dat we de regio helemaal vlakdekkend hoeven op te graven.

IMG-20140819-WA0001

De reden dat we gaan opgraven is om bepaalde prospectietechnieken verder te ontwikkelen. Dit zijn technieken die ons helpen archeologische resten in de bodem op te sporen, zonder te hoeven opgraven. De technieken die wij gebruiken zijn: oppervlaktekartering, elektrische weerstandsmetingen en infrarood scanning. Dit doen we zodat we zo efficient mogelijk bronstijd archeologie in kaart kunnen brengen.

De eerste week van het veldwerk gaan we non-destructief onderzoek uitvoeren, met behulp van de bovengenoemde technieken. De tweede week zullen we de resultaten van de prospectietechnieken controleren door op een aantal plaatsen gravend onderzoek uit te voeren: klopt het plaatje met wat we in de grond aantreffen? Hierdoor komen we erachter of de technieken goed werken, zodat we deze vaker kunnen gebruiken om bronstijd archeologie op te sporen, zonder veel op te hoeven graven.

De eerste dag is vooral begonnen met opstarten: studenten uitleggen wat we gaan doen, spullen ordenen en een meetsysteem uitzetten. Gisteren (dinsdag) is een deel van het gebied gesurveyed. Met survey bedoelen wij het aflopen van het land op zoek naar vondsten en bijzondere dingen. We hebben niks gevonden, maar dat is voor ons ook een resultaat. Daarnaast zijn er ook een aantal boringen gezet.

IMG-20140819-WA0002

Tot nu toe is het weer slecht geweest, maar de zin is goed. Ook gaan we dagelijks traditioneel Westfries naar de site: met de boot!

Houd onze blog in de gaten om op de hoogte te blijven van de nieuwste ontwikkelingen rondom het veldwerk. Je kan je ook inschrijven op onze blog zodat je per e-mail een melding krijgt dat er een nieuw bericht is geplaatst. Op deze pagina kan je je daarvoor inschrijven.

Welkom op onze blog!

P1240669 kopie P1240642 kopie P1240566 kopie

Welkom op de blog van het Farmers of the Coast onderzoeksproject!

Het project bestudeert de bronstijd bewoning van de regio West-Friesland. Het project maakt gebruik van gegevens van zowel oude, ongepubliceerde opgravingen als recentelijk veldonderzoek, waaronder dat van het project zelf. Deze gegevens worden gebruikt om meer te weten te komen over zaken als nederzettingsstructuur, agrarische praktijken, het paleolandschap en interregionale contacten.

Op deze blog zullen wij iedereen op de hoogte houden over alles wat met het project te maken heeft: activiteiten die wij organiseren, beeldmateriaal van het veldwerk of bijzondere vondsten, en andere ontwikkelingen. Houd dus deze blog in de gaten, of schrijf je in om een e-mail te ontvangen zodra wij een nieuw bericht plaatsen.

www.scriptsell.net