Bronstijd West-Friesland

Lees hier hoe West-Friesland 3000 jaar geleden was

Month: maart 2015

Korte film over de opgraving van Drechtje

Vorige week vonden archeologen tijdens de N23-opgravingen een fraai skelet uit de bronstijd. In opdracht van de provincie Noord-Holland is er nu een korte film gemaakt van de opgraving van ‘Drechtje’.

Bekijk het filmpje hier.

Gaaf inhumatiegraf opgegraven tijdens N23-onderzoek

Deze week werd tijdens één van de N23-opgravingen in Westwoud een randstructuur van een grafmonument gevonden. Een centrale begraving ontbrak, deze is waarschijnlijk in latere tijden verdwenen door landbewerking. Gelukkig was een bijzetting aan de rand van het monument nog bewaard gebleven. In een smalle grafkuil werd het uitzonderlijk gave skelet van een jonge vrouw gevonden! De vrouw – door de opgravers ‘Drechtje’ gedoopt – is op haar rug begraven, de handen gevouwen hoog op de borst.

Later meer over deze vondst!

Afgelopen zaterdag verscheen er een stuk in het Noord-Hollands Dagblad over Drechtje:

drechtje

Vierkante omgreppeling uit bronstijd ontdekt bij N23-opgravingen

De N23-opgravingen zijn nog steeds in volle gang en elke week worden er weer nieuwe interessante ontdekkingen gedaan. Zo ook afgelopen week, ten oosten van de Houterweg in Hoogkarspel. De archeologen doen hier al enkele weken onderzoek op een nederzettingsterrein uit de midden-bronstijd (ca. 1500-1100 voor Christus). De meeste bronstijdsporen bevinden zich op een hoge zandrug die min of meer noord-zuid is georiënteerd. Deze rug is nog steeds in de huidige akkers te zien en ook op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN2) springt de rug eruit.

ahn_houterweg

De smalle hoge zandrug ten oosten van de Houterweg is op het AHN goed te zien (bron: www.arcgis.com)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Naar het westen toe, vlak voor de Houterweg, neemt de spoordichtheid af. En juist daar troffen de archeologen een mysterieuze structuur aan. De structuur beslaat ongeveer 15 m in het vierkant en bestaat uit twee omgreppelingen. Er werd eerst aan een grafstructuur gedacht, daarvan zijn er vele bekend in West-Friesland.  Maar vrijwel alle grafstructuren zijn rond. Er zijn wel enkele vierkante structuren bekend, maar daar is nog weinig veldonderzoek naar gedaan. Enkele fraaie voorbeelden zijn middels luchtfoto’s waargenomen, zoals in Broekerhaven, ten zuidoosten van Enkhuizen.

Metz-vierkant_small

Enkhuizen-Broekerhaven. Greppelstructuren uit de bronstijd die na de ruilverkaveling zijn waargenomen (bron: W. Metz).

Hebben we hier nu te maken met een grafmonument? Het is nu nog even gissen. Na analyse van het vondstmateriaal en monsters uit de greppelvullingen zal waarschijnlijk meer duidelijk worden.

Er zijn weinig bronstijdsporen aangetroffen rondom de structuur, we kunnen er dus van uitgaan dat we hier buiten de bewoningskernen zitten. De aanwezigheid van de structuur in dit ‘buitengebied’ laat maar weer eens zien dat hier in de bronstijd veel interessante handelingen plaats hebben gevonden waar we als archeoloog nog maar weinig grip op hebben. Dit keer is het een toevalsvondst, maar het moet een aansporing zijn om ook de meer lege terreinen tussen de nederzettingen te onderzoeken.

Lees hieronder het krantenartikel over de greppelstructuur, dat deze week verscheen in het Noord-Hollands Dagblad.

Unnamed_CCI_EPS

Engelse fossielen in Westwoud

Het is alweer enige tijd geleden dat de opgraving aan de Noorderboekert bij Westwoud is afgerond. Tijdens dit onderzoek werd een gedeelte van een akker uit de Late Steentijd blootgelegd (circa 2100 voor Christus). Deze akker bevond zich op de ongeveer 100 meter brede oever van een kreek. Deze kreek doorsneed een zeer waterrijk gebied met plassen, venen en moerassen. Een type landschap dat vandaag de dag niet meer bestaat in Nederland. Dit type landschap bestaat nog wel voor de kust van Abu Dhabi in de Verenigde Arabische Emiraten (zie foto boven).

De kust van Abu Dhabi (foto: P. Scholle).

Het Verdonken land van Saefthinge (foto: W. Metz).

Rond 1800 voor Christus was het landschap volledig veranderd en goed vergelijkbaar met het huidige landschap in het Verdronken Land van Saefthinge (zie foto rechts). Als je de plaatjes vergelijkt zie je hoe in een korte periode van nog geen driehonderd jaar Westfriesland werd omgetoverd van zee (links) naar land (rechts).

Tijdens de opgraving is een grondmonster genomen waarin de overgang van het ene landschap naar het andere landschap goed bewaard is gebleven. Dit grondmonster wordt op dit moment door vijf specialisten minutieus onderzocht om erachter te komen hoe en waarom het landschap van West-Friesland zo snel veranderde.

Afgelopen week werden de eerste resultaten van dit onderzoek gemeld aan onze onderzoeksgroep. Simon Troelstra van de Vrije Universiteit (http://www.falw.vu.nl/en/research/earth-sciences/earth-and-climate-cluster/staff/troelstra.asp) heeft voor EARTH-Integrated Archaeology (http://earth-archeologie.nl/) onderzoek gedaan naar resten van ostracoden en foraminiferen. Ostracoden zijn mosselkreeftjes, minuscule kreeftjes die in brak en zout water vaak in grote aantallen aanwezig zijn. Foraminiferen zijn eencellige organismen die eveneens in grote aantallen voorkomen in brak en zout water. Beide soorten hebben kalkschaaltjes, zijn zeer gevoelig voor verandering in hun leefomgeving en kunnen ons dus iets vertellen over de grote omslag in het milieu van West-Friesland. De schelpen van de kreeftjes en de kalkskeletjes van de eencelligen blijven namelijk heel goed bewaard in de kalkrijke ondergrond van West-Friesland.

In het grondmonster dat Simon heeft bestudeerd is iets opvallends te zien. Een aantal foraminiferen komt namelijk helemaal niet uit Nederland maar uit Engeland. Het zijn ook geen gewone schelpen en skeletjes maar fossielen. De fossiele soorten die Simon heeft aangetroffen dateren allemaal uit het Krijt, de periode waarin dinosauriërs onze aarde bevolkten, zo’n 145-66 miljoen jaar geleden. Hoe komen deze fossielen nu eigenlijk in Nederland terecht?

zeestromen

Zeestromingen en de verspreiding van gesteente uit het Krijt.

Aan de Zuidkust van Engeland liggen gesteenten uit het Krijt, denk aan de White Cliffs of Dover. Na erosie werd dit materiaal door de onderstroom naar West-Friesland gevoerd waar het kon bezinken in de plassen langs de kreken. Het gebied waar deze soorten in Engeland voorkomen is niet heel erg groot. Je kunt je voorstellen dat mensen die in de Bronstijd op deze plaats leefden soms met een boot de zee opgingen. Als ze zich op de zeestroom lieten voortdrijven konden ze uiteindelijk in West-Friesland aan wal gaan. Of dat echt zo is gegaan blijft natuurlijk gissen.

Mocht je in West-Friesland op zoek willen gaan naar deze fossielen neem dan wel een microscoop mee. Het streepje in de linkerbovenhoek van de foto is 100 micrometer dat gelijk staat aan 0,1 millimeter.

Groene pijl stekel van een zee-egel, gele pijl fossiele foraminifeer (foto: S. Troelstra).

 

 

 

www.scriptsell.net