Bronstijd West-Friesland

Lees hier hoe West-Friesland 3000 jaar geleden was

Month: augustus 2015

Veldwerk Rikkert 2015 afgerond

Het veldwerk aan de Rikkert is alweer afgerond. De afgelopen twee weken hebben we diverse veldmethodieken toegepast om een beeld te krijgen van de aanwezigheid en spreiding van bronstijdresten in de ondergrond.  In de eerste week hebben we in de zinderende hitte boringen gezet en enkele proefputten gegraven. In de kleine putten vonden we al snel prachtige ploegsporen uit de bronstijd en zelfs enkele bronstijdsloten.

Afgelopen week moesten nog een aantal proefputten worden gegraven en stond het weerstandsmeting- en geomagnetisch onderzoek in de planning. De week begon met minder fraai weer; slagregens en de altijd aanwezige Westfriese wind zorgde voor barre omstandigheden in het veld. Al dat water zorgde er wel voor dat we  onze putten makkelijker uit konden graven! Bovendien zijn de resultaten van weerstandsmetingen vaak beter in een vochtige ondergrond.

137

Corry Bakels en Yvonne van Amerongen van het onderzoeksproject brachten op de meest gure dag een bezoek aan de opgraving.

Door alle boringen hebben we nu een aardig beeld van de bodemopbouw in het gebied. Met name op locaties met in de boring de veenlaag of zwarte laag, is de bodemopbouw nog helemaal intact en is de kans op het aantreffen van bronstijdsporen zeer groot. Op deze plekken hebben we proefputten (1 x 1 m) gegraven om een indruk te krijgen van de omvang van het akkercomplex uit de bronstijd. In diverse putten troffen we fraaie ploegsporen aan. We hebben ook mogelijk een grens van de akker bereikt met een intacte bodemopbouw zonder ploegsporen.

IMG_5162_small

Op een diep niveau steken de smalle donkere ploegvoren scherp af tegen de lichte ondergrond. De richting van de ploegsporen kunnen we per put met elkaar vergelijken en daardoor krijgen we een beeld van de fasering van de akkers.

Het onderzoek met de weerstandsmeter van vorig jaar liet al duidelijk een aantal bronstijdsloten zien op het terrein. Op enkele ‘verdachte’ plekken hebben we deze week ter controle een proefput of sleuf gegraven. De resultaten waren wisselend. In de ene put troffen we inderdaad een brede bronstijdsloot aan (zie afbeelding onder), in de andere put vonden we alleen ploegsporen. Interessant is de vraag in welke mate de grond in de sloten (textuur, humusgehalte e.d.) het beeld van de weerstandsmetingen bepaalt. we hebben daarom uit enkele sloten grondmonsters genomen om dit uit te zoeken.

sleuf

Student Luuk Rietveld is bezig met een proefput over een ‘verdachte’ locatie die op de weerstandsmeting van vorig jaar te zien was. In de smalle put is rechts duidelijk een donker spoor te zien, een bronstijdsloot (bingo dus!). Achterin de put konden ook enkele ploegsporen worden gedocumenteerd.

Aan het eind van de week kwam Wouter Verschoof langs met zijn weerstandsmeter. Ook het geomagnetisch onderzoek door enkele collega’s uit Frankfurt is eind vorige week uitgevoerd. We zijn enorm benieuwd naar de resultaten van alle metingen!

weerstandgeomagneto

Geomagnetisch onderzoek (links) en weerstandsonderzoek (rechts) aan de Rikkert.

In het Noord-Hollands Dagblad van vrijdag 21 augustus stond nog een artikel over ons onderzoek:

rikkert_krant_21-08-2015

Eerste resultaten veldwerk Rikkert

De eerste week veldwerk aan de Rikkert zit er alweer op en we hebben al wat mooie resultaten.

Na het uitzetten van het meetsysteem en de proefputten zijn we gestart met boringen op plekken waar we putten wilden graven. De profielen in de boringen bepaalden of het zinvol was om een put (met de hand) te graven, we gaan natuurlijk geen putten graven op plekken die recent verstoord zijn! Het bodemprofiel bij slechts één van de acht geplande putten was verstoord. De boringen lieten bij de overige putten een intacte opbouw zien, van boven naar beneden: moderne bouwvoor, kiekkleilaagje (vermoedelijk Middeleeuws), dun veenpakket (vorige campagne gedateerd in de Romeinse tijd), grijze laag (vermoedelijk bronstijdakker). Ploegsporen zijn in de boringen niet te herkennen, daarvoor moesten we dus echt gaan graven.

overzicht

Om de 20 m wordt een putje uitgegraven.

De meeste putten van de eerste raai (strook) hebben we deze week uitgegraven. Het was even spannend of we ploegkrassen onder de veronderstelde akker zouden aantreffen, maar al snel was het raak.

ploegkrassen_rikkert 2015

Laagsgewijs wordt de onderste grijze (akker)laag verdiept totdat de ploegkrassen duidelijk zichtbaar worden.

Ploegkrassen zijn overigens niet in alle putten aanwezig. Aan de rand van ons onderzoeksgebied troffen we een intacte bodemopbouw aan, maar geen ploegkrassen onder de grijze laag . Ook troffen we in twee putten een bronstijdspoor aan, waarschijnlijk een greppel. Dit kun je zien als toevalsvondst maar als je de ‘drukke’ overzichtsplattegronden van sommige nederzettingsterreinen bekijkt, is het niet verwonderlijk dat in een klein proefputje een greppel wordt aangesneden.

We hebben de volledige akkerlaag van één put handmatig gezeefd (5 mm zeef). Doel van het zeven was om een idee te krijgen van de hoeveelheid vondstmateriaal en het soort vondsten in een bronstijdakker. Het is bekend dat prehistorische akkers met ‘huisvuil’ zijn aangerijkt, maar systematisch onderzoek hiernaar ontbreekt nog bij bronstijdakkers in West-Friesland. Door de grote hoeveelheid silt in de akker aan de Rikkert kostte het helaas veel tijd en moeite om de monsters handmatig te zeven. We hebben daarom afgezien van het plan om de akker in elke put te zeven. Het zeven van de akker in één put (ca. 2 kruiwagens grond) leverde enkele minuscule stukjes botmateriaal op.

zeven

De akkerlaag van één put is volledig handmatig gezeefd.

Om te kijken of we het akkercomplex iets beter kunnen begrenzen, gaan we volgende week nog enkele putten graven tussen de putten waar we ploegkrassen hebben en de putten waar deze ontbreken. Ook moeten nog enkele putten gegraven worden op plekken waar op de weerstandsmetingen van vorig jaar ‘verdachte plekken’ te zien waren. Aan het eind van de week zal een groot deel van het onderzoeksgebied geomagnetisch worden onderzocht door Duitse collega’s.

We houden jullie op de hoogte!

Veldwerk Rikkert 2015

Deze week zijn we weer begonnen met veldwerk in onze ‘proeftuin’ aan de Rikkert in Enkhuizen. Doel van het veldonderzoek is het toetsen van verschillende technieken om de aanwezigheid en uitgestrektheid van het in de bronstijd gecultiveerde landschap te bepalen. Dit jaar is het veldonderzoek wat kleinschaliger dan voorgaande campagnes, er komt zelfs geen kraan aan te pas! De afgelopen twee zomers heeft Wouter Verschoof van RAAP BV enkele stukken met de weerstandsmeter onderzocht. Op de beelden waren bronstijdsloten te zien en een aantal ‘verdachte plekken’. Op enkele van deze plekken gaan we nu proefputjes graven om te kijken wat er in de ondergrond zit. Op andere delen van het perceel hebben we in voorgaande jaren een prachtige ontdekking gedaan; ploegsporen uit de bronstijd die duiden op akkers. De conservering van de ploegkrassen en de akkerlaag is zeer bijzonder voor de regio. Om een indicatie te krijgen van de omvang van deze akkers zullen we een aantal proefputten in raaien graven.

Volgende week komen enkele Duitse collega’s langs om een flink deel van ons onderzoeksgebied (bijna 10 ha) geomagnetisch te onderzoeken. Het is de bedoeling om straks de resultaten uit onze putten en van de weerstandmetingen met de geomagnetische metingen te vergelijken.

Vandaag hebben we de eerste putten bijna op diepte gebracht. We zijn benieuwd of we weer ploegkrassen zullen vinden!

P1300668

Voorbeeld van ploegsporen in het sporenvlak (campagne 2014).

 

 

Archeologen vragen hulp!

Onze website wordt goed bezocht en we krijgen vaak leuke reacties van onze volgers. Daar zijn we uiteraard erg blij mee! Maar misschien kan het nog beter. Daarom willen we graag horen wat jullie op onze site zouden willen zien. Laat het ons weten door deze korte vragenlijst in te vullen. Bovendien maak je kans op een jaar lang gratis Archeologie Magazine!

www.scriptsell.net