Bronstijd West-Friesland

Lees hier hoe West-Friesland 3000 jaar geleden was

Engelse fossielen in Westwoud

Het is alweer enige tijd geleden dat de opgraving aan de Noorderboekert bij Westwoud is afgerond. Tijdens dit onderzoek werd een gedeelte van een akker uit de Late Steentijd blootgelegd (circa 2100 voor Christus). Deze akker bevond zich op de ongeveer 100 meter brede oever van een kreek. Deze kreek doorsneed een zeer waterrijk gebied met plassen, venen en moerassen. Een type landschap dat vandaag de dag niet meer bestaat in Nederland. Dit type landschap bestaat nog wel voor de kust van Abu Dhabi in de Verenigde Arabische Emiraten (zie foto boven).

De kust van Abu Dhabi (foto: P. Scholle).

Het Verdonken land van Saefthinge (foto: W. Metz).

Rond 1800 voor Christus was het landschap volledig veranderd en goed vergelijkbaar met het huidige landschap in het Verdronken Land van Saefthinge (zie foto rechts). Als je de plaatjes vergelijkt zie je hoe in een korte periode van nog geen driehonderd jaar Westfriesland werd omgetoverd van zee (links) naar land (rechts).

Tijdens de opgraving is een grondmonster genomen waarin de overgang van het ene landschap naar het andere landschap goed bewaard is gebleven. Dit grondmonster wordt op dit moment door vijf specialisten minutieus onderzocht om erachter te komen hoe en waarom het landschap van West-Friesland zo snel veranderde.

Afgelopen week werden de eerste resultaten van dit onderzoek gemeld aan onze onderzoeksgroep. Simon Troelstra van de Vrije Universiteit (http://www.falw.vu.nl/en/research/earth-sciences/earth-and-climate-cluster/staff/troelstra.asp) heeft voor EARTH-Integrated Archaeology (http://earth-archeologie.nl/) onderzoek gedaan naar resten van ostracoden en foraminiferen. Ostracoden zijn mosselkreeftjes, minuscule kreeftjes die in brak en zout water vaak in grote aantallen aanwezig zijn. Foraminiferen zijn eencellige organismen die eveneens in grote aantallen voorkomen in brak en zout water. Beide soorten hebben kalkschaaltjes, zijn zeer gevoelig voor verandering in hun leefomgeving en kunnen ons dus iets vertellen over de grote omslag in het milieu van West-Friesland. De schelpen van de kreeftjes en de kalkskeletjes van de eencelligen blijven namelijk heel goed bewaard in de kalkrijke ondergrond van West-Friesland.

In het grondmonster dat Simon heeft bestudeerd is iets opvallends te zien. Een aantal foraminiferen komt namelijk helemaal niet uit Nederland maar uit Engeland. Het zijn ook geen gewone schelpen en skeletjes maar fossielen. De fossiele soorten die Simon heeft aangetroffen dateren allemaal uit het Krijt, de periode waarin dinosauriërs onze aarde bevolkten, zo’n 145-66 miljoen jaar geleden. Hoe komen deze fossielen nu eigenlijk in Nederland terecht?

zeestromen

Zeestromingen en de verspreiding van gesteente uit het Krijt.

Aan de Zuidkust van Engeland liggen gesteenten uit het Krijt, denk aan de White Cliffs of Dover. Na erosie werd dit materiaal door de onderstroom naar West-Friesland gevoerd waar het kon bezinken in de plassen langs de kreken. Het gebied waar deze soorten in Engeland voorkomen is niet heel erg groot. Je kunt je voorstellen dat mensen die in de Bronstijd op deze plaats leefden soms met een boot de zee opgingen. Als ze zich op de zeestroom lieten voortdrijven konden ze uiteindelijk in West-Friesland aan wal gaan. Of dat echt zo is gegaan blijft natuurlijk gissen.

Mocht je in West-Friesland op zoek willen gaan naar deze fossielen neem dan wel een microscoop mee. Het streepje in de linkerbovenhoek van de foto is 100 micrometer dat gelijk staat aan 0,1 millimeter.

Groene pijl stekel van een zee-egel, gele pijl fossiele foraminifeer (foto: S. Troelstra).

 

 

 

1 Comment

  1. Nico Bregman

    14/03/2015 at 12:09 pm

    Het is heel boeiend om te lezen hoe uit intensieve studie van de opeenvolgende bodemlagen de ontwikkelingsgeschiedenis van het Westfriese landschap in beeld/kaart wordt gebracht.

Geef een reactie

Your email address will not be published.

*

www.scriptsell.net